Industriespoor

► Nieuw ◄

► Zoeken ◄

Stoomtractie smalspoor

Stoomtractie normaalspoor

Motortractie smalspoor

Motortractie normaalspoor

NS bakkies of hippels

geplaatst: 11-10-2018;

laatst aangevuld: 14-02-2023

Bakkies of Hippels zijn de bijnamen van de NS series 500, 600 en 700. Ze zijn gebouwd door de firma English Electric. Ze wegen 47 ton, de dieselmotor heeft een vermogen van 400 pk en de maximum snelheid is 35 km/uur. De serie 700 is alleen door NS gebruikt en blijft daarom in deze website over Industriespoor onbesproken.

↑ Maatschets van de NS serie 500 [1]. De serie 600 verschilt hier heel weinig van. ↑

Voor een hogere resolutie: klik hier.

Serie 500

Locs van de serie 500 hadden wel luchtdrukremmen, maar konden daarmee alleen zichzelf en geen trein beremmen. De serie ging relatief vroeg uit dienst. Twee exemplaren zijn na hun NS tijd nog als industrieloc in gebruik geweest.

De 521 (1953) ging in 1984 naar het chemische bedrijf Hoechst (sinds 1999 Thermphos geheten) in het Sloegebied (Vlissingen Oost). De loc werd al sinds 2001 niet meer ingezet en ging in 2003 naar de SGB, waar ze bedrijfsvaardig en in oude NS toestand (groen) gebracht nog steeds aanwezig is: zie hier.

NS 541 kwam in 1985 met het nummer UKF 7 (Unie van KunstmestFabrieken) in dienst bij DSM in Geleen. De loc werd onder andere gebruikt voor het rijden van goederentreinen voor de goederenvervoerder Short Lines van Sittard naar Born in de periode 1998-2003.

De UKF 7 bij de NS Hoofdwerkplaats in Tilburg. De loc was alsnog voorzien van een treinrem. Bovenop en voor de motorkap waren geluiddempers en een vonkenvanger aangebracht. Dia Henk de Jager, circa 1991 →

In 2003 nam Railion Nederland (later DB Schenker) het vervoer bij DSM over. De loc ging in 2005 nog naar de de DB Schenker Wagenwerkplaats in Beverwijk, maar werd in 2008 gesloopt.

Serie 600

Locs van de serie 601-665 kunnen - in tegenstelling tot de serie 500 - wel een trein beremmen en zijn daartoe voorzien van een tweede compressor, etc.

In de periode 1989 - 1991 werden in totaal 23 locs uit de NS serie 600 omgebouwd voor radiografische bediening en daarom vernummerd in de serie 671 - 693. Maar NS werd in 1991 in stappen verzelfstandigd en opgesplitst. De goederenpoot werd in 1995 als NS Cargo verzelfstandigd en ging in 2000 met DB Cargo samen in Ralion. Per 1 januari 2003 waren de resterende bakkies als volgt verdeeld [2]:

· NS Reizigers 18 stuks: 629, 639, 653, 664 en de radiolocs 671, 674, 676, 679, 680, 683-685 en 687-692.
NS Reizigers verkocht deze 600-en aan NedTrain.

· Railion: 22 stuks: 623, 628, 631, 635, 641, 644, 654-656, 663 en de radiolocs 675, 681, 682 en 693.

Aanvankelijk bestond er in Nederland weinig belangstelling voor de radiolocs, want tussen 2002 en 2009 zijn er 11 gesloopt en 5 naar Groot Brittannië vertrokken. Verder ging de 673 naar het Spoorwegmuseum (als museumstuk, maar ook om er andere museumstukken mee te rangeren). In 2012 is de 673 Delfts blauw beschilderd door kunstenaar Hugo Kaagman.

Voor de resterende zes stuks werd de belangstelling echter gaandeweg groter:

· Nedtrain verkocht 5 radiolocs aan Rotterdam Rail Feeding (RRF). Toen die de locs in 2014 van de hand deed, gingen er drie naar Railpro in Crailo, die ze nog steeds in Crailo gebruikt maar ze ook elders inzet. Railpro in Crailo heeft nu de volgende bakkies:

nummer in

Crailo

was RRF

was NS radioloc

NS nr.

daarvoor

opmerkingen

601

684

626

602

689

652

verhuurd aan OOC Rail in Oss

603

679

614

verhuurd aan Spoorijzer in Roosendaal

606

n.v.t.

647

607

n.v.t.

661

in 2018 van de VSM gekomen.

· De andere twee gingen naar Locon als Locon 9701 en 9702. Nadat het slechter met Locon begon te gaan werd de (NS 621 → NS 683→ RRF 5 →) 9701 eind 2016 verhuurd aan TrainServices, die er mee in Railpark Roosendaal rangeerde. Na het faillissement van TrainServices in 2017 kwam de loc bij RailReLease, die haar verhuurt aan Rail Force One. De loc wordt weer onder het oude NS nummer 683 ingezet.
Na het faillissement van Locon in 2017 werd de NS 614 → NS 679 → RRF 4 → 9702 gekocht door het onderhoudsbedrijf Jacko Fijn Techniek. Zowel de 9701 als de 9702 worden op diverse plaatsen ingezet.

· Het zesde bakkie (NS 691; eerder NS 642) werd door Nedtrain aan de aannemer Kandt verkocht en komt bij BT Trains ter sprake.

Emigranten

Eind 2004 en in de loop van 2005 verkocht Nedtrain de 663 en de radiolocs 671, 685, 687, 690 en 692 in verschillende partijen aan de Middlepeak Railways in Groot-Brittannië. Dit is een commercieel microbedrijf(je), gespecialiseerd in de verkoop, verhuur, onderhoud en onderdelen van de ex-NS 600-en en de overeenkomstige Britse series class 08 t/m 11.

Kennelijk heeft de Middlepeak Railways zelf geen werkplaats en opstelsporen, want de 663 en 690 werden door de Ribble Steam Railway in Preston in dienstvaardige staat gebracht [2] en de locs zijn vaak bij museumspoorlijnen gestald.

Opmerkelijk is dat in 2018 vier radiolocs uit Engeland terugkeerden ten behoeve van RFO (RailForceOne) of een aanverwant bedrijf. Hierboven bleek dat RFO al de 683 gebruikt.

663 (opmerking a) en 653

De 663 was in Tilburg voor de overtocht geheel grijs geschilderd om de graffiti te verhullen, maar werd technisch opgeknapt bij de Ribble Steam Railway, ter voorbereiding van de inzet bij de Dartmoor Railway (o.a. [3]) in Devon. Inderdaad bestaat er minstens één foto van de loc (genomen in de leisteengroeve Meldon Quarry in Devon, genomen op 15-10-2006. De 653 is daar weer in het NS geel-grijs en draagt NS logo’s en de naam Annette. De 663 beviel niet en korte tijd later verscheen ze in het National Railway Museum in Shildon (opmerking b). Volgens het tijdschrift The Ribble Pilot van oktober 2016 is de loc particulier eigendom en is ze een aantal mallen bij de Ribble Steam Railway op bezoek geweest. Anno 2018 staat ze – met 20 andere diesels waaronder de 671 - op de materieellijst van de Ribble Steam Railway.

De 653 nam de plaats van de 663 bij de Dartmoor Railway in Devon in. Blijkens een foto vertoeft de loc in 2014 op een geheel andere locatie, namelijk bij Plasmor (een firma in bouwmaterialen) in Heck (East Yorkshire). Op die foto draagt de loc het nummer HO50 van RMS Locotec. Dat is een verhuurbedrijf (dat hieronder nog ter sprake zal komen) met dezelfde moeder als de Dartmoor Railway.

671 (601)

De Ribble Steam Railway is in 2005 als museumlijn geopend. Een onderdeel is het voormalige Southport Railway Museum, met – naar eigen zeggen - de grootste Britse verzameling industrielocomotieven. De firma Ribble Rail voert goederenvervoer uit.

De 671 werd opnieuw in NS geel en grijs geschilderd en kreeg daarbij haar oude nummer 601 terug.

De 671 alias 601 met ketelwagens met bitumen. Ook van verschillende andere locs bestaan foto’s met zo’n trein. Foto: Ribble Steam Railway →

De status van de 601 is moeilijk te achterhalen. Er bestaan foto’s met een goederentrein en in het museum. De loc schijnt ook wel eens personentreinen gereden te hebben. In 2014 stond ze in het museum.

685 (627)

De ex-NS 685 in Swanwick Junction, 23-05-2010. Foto: Adrian Nicholls. Links is nog een stukje te zien van nr. 9 van de Middlepeak Railways. Hieronder staat meer over deze ex-NS 687 →

Swanwick Junction is een station van de nuseumspoorlijn Midland Railway – Butterley. Het herbergt een groot museum complex. Het oorspronkelijk bijschrift vermeld dat de locs in opslag stonden omdat ze op dat moment niet verhuurd waren.

Aan de 685 is (in tegenstelling tot haar vooraan staande collega) na 5 jaar nog niets veranderd en dat was nog steeds zo toen de loc in 2018 weer in Nederland terug keerde. Waarschijnlijk is deze loc nooit door de Middlepeak Railways verkocht of verhuurd geweest.

687 (632)

De 687 ofwel Middlepeak Railways nr. 9 is na bovenstaande stilstand in mei 2010 nog aan het werk gekomen bij Thamesteel nabij Sheerness (op de achtergrond van nevenstaande foto). Daar reden diverse locs, waaronder Britse familie van de 687. Thamesteel werd in 2012 gesloten. De 687 kwam in 2013 als zomergast naar de East Kent Railway (EKR):

Reclame van de Thamesteel East Kent Light Railway, 2013 →

De zomergast ging niet na de zomer weer weg. Ook na de terugkeer in Nederland in september 2018 staat de loc nog op de EKR website. Volgens die website is de loc van de Middlepeak Railways geleend, maar staat ze buiten dienst wegens storingen.

Het wordt nu tijd om nog een firma te introduceren, namelijk de British American Railway Services (BARS). Deze is eigenaar van verschillende bedrijven of neemt er in deel. Zo is BARS is eigenaar van RMS Locotec. Dat bedrijf verhuurt locomotieven, De bedrijfsnummers van de locs beginnen steeds met HO, gevolgd door een getal. Anders dan de Middlepeak Railways beperkt RMS Locotec zich niet tot één loctype. Enkele bakkies van de Middlepeak Railways zijn bij RMS Locotec opgedoken.

BARS is sinds 2008 ook eigenaar van de Dartmoor Railway en sinds 2010 van de onderhoudswerkplaats Boden Rail Engineering te Washwood Heathen.

BARS bezit sinds 2008 een meerderheidsbelang in de Weardale Railway. Die wordt sinds 2004 als een museumspoorlijn bereden. De Weardale Railway vervoerde vanaf 2011 dagelijks een kolentrein voor UK Coal, dat de kolen van een open groeve per vrachtwagen naar een overslag langs de spoorlijn vervoerde. Wegens financiële problemen van UK Coal werd de mijn echter in 2013 gesloten.

690 (625)

Volgens het bijschrift van nevenstaande foto had de ex-NS 690 aanvankelijk het nr. 8 van de Middepeak Railways en daarna HO43 van RMS Locotec. Dat laatste nr. is inderdaad onder de voetplaat te zien.

Boden Rail Engineering in Washwood Heath, 28-10-2015 Foto: Grid Hunter →

Ook draagt de loc het nr. 16 (op de accukist) van Boden Rail Engineering (dat dezelfde moeder heeft als RMS Locotec).

Dit bedrijf (voorheen Alstom) is begin 2018 verhuisd naar Nottingham.

692 (649)

Ex-NS 692 te Long Marston, 06-06-2009. Foto: Rob Jefferys. De loc draagt zowel het nummer 13 (met daarboven een sticker van de Middlepeak Railways) als het nummer HO49 van RMS Locotec →

Long Marston was ooit een depot met spooraansluiting van het Britse Ministerie van Defensie. Het afgesloten terrein is voor een aantal bedrijven een goede plaats om tijdelijk niet gebruikt spoorwegmaterieel op te slaan. Er zijn open dagen en tentoonstellingen (Rail Live).

Zowel de ex-NS 685 als 692 waren in juni 2018 gestald bij Briddon Engineering in Darley Dale.

In september 2018 kwamen vier ex-NS radiolocs van de serie 600 via de haven van Vlaardingen weer in Nederland terug. Rail Force One is de nieuwe eigenaar van de ex-NS NS 671, 685, 687 en 692. De 671 = 601 zou voor onderdelen gebruikt worden; de overige bakkies zouden weer dienst gaan doen. Eind 2018 stonden ze alle vier bij Jacko Fijn Techniek in Wezep.

Daar stond al sinds april 2018 de defecte oranje 683 van Rail Force One (Zie hier bij het nieuws van 25-10-2018, 08-11-2018 en 20-12-2018).

De ex-NS 683 zonder wielstellen in Wezep, 31-10-2018 →

De ex-NS 683 werd op 07-12-2018 met een mobiele hijskraan op de wielstellen van plukloc 671 = 601 gezet. Ze kwam rond de jaarwisseling 2018/19 weer in dienst en wel in de Houtrakpolder bij Amsterdam.

Voor de Britse spijtoptanten was de situatie in begin 2023 aldus:

· de 692 ging als eerste in oktober 2019 weer in bedrijf, volgens [4] met enkele onderdelen van het onderstel van plukloc 671.

De ex-NS 692 rijdt op 4 november 2019 langs de Prof. Gerbrandyweg in Rotterdam Botlek. Foto: Servaas Smit →

Het UIC nummer is

98 84 0600 692-0 NL-RRL, waarbij RRL staat voor RailRelease, een zusterbedrijf van RailForce One.

Ex-NS 687 met een beladen staaltrein naar TMA in Amsterdam Westhaven, brug Amerikahaven, op 18-04-2022. Foto: Maarten van der Willigen.

· De 687 kwam in april 2022 in dienst bij Rail Force One (zie de foto hierboven). Het UIC nummer is 98 84 0600 687-0 NL RRL.

· De 685 staat nog onaangeroerd [4] bij Jacko Fijn Techniek in Wezep, in een soort tent.

· De 601 staat ook bij Jacko Fijn Techniek in Wezep en wel als plukloc.

· De eerder door Jacko Fijn Techniek behandelde 692 is daar voor onder andere een schilderbeurt terug geweest. De 687 en 692 lijken sindsdien sterk op elkaar. Het belangrijkste uiterlijke verschil is dat de 687 gele koppelstangen heeft (zie de eerste foto hierboven), de 692 rode.

Het aantal hergebruikte ex-NS 600-en met radiografische bediening is daarmee op 8 gekomen. Het zal maximaal op 9 kunnen komen (de 601 t/m 603 van Railpro, de 691 van BT Trains, de 9702 van Jacko Fijn Techniek en maximaal 4 stuks (683, 687, 692 en later 687) van Rail Force One. Dat zal bijna niemand een jaar of 10 geleden voor mogelijk hebben gehouden.

Andere 600-en dan radiolocs

Tot nu toe zijn vooral radiolocs besproken, omdat die vaak een tweede (en zelfs derde) leven als industrieloc krijgen. Dat geldt in mindere mate voor de niet tot radioloc omgebouwde bakkies. Ter sprake kwamen al de 653, 661 en 663. Verder bezat aannemer Strukton de:

· Ex-NS 609 “Riek” (in 2008 naar de museumspoorlijn STAR)

· Ex-NS 640 “Esther” (in 2007 naar RRF; daarna plukloc bij Railpro in Crailoo).

· Ex-NS 650 “Fransiene” (in 2008 naar de museumspoorlijn VSM).

Opmerkingen:

De andere onder de kop Emigranten behandelde bakkies waren allen eigendom geweest van NS Reizigers, maar de 663 was eigendom van Railion (waarin NS geen belang meer had). Blijkbaar werd deze loc ook door Nedtrain verkocht.

Het National Railway Museum in Shildon – later Locomotion genoemd – was een dependance van het National Railway Museum. Sinds 2016 is het een onderdeel van de Science Museum Group.

Met dank aan:

Raymond Broere (RFO) en Martijn Smits.

Bronnen:

[1]

Uw webmaster heeft deze tekening voor 1980 uit een boek over modelbouw gekopieerd, maar weet niet meer welk boek.

[2]

Tijdschrift Op de Rails: Materieeloverzichten en Railnieuws.

[3]

De Treinen Database.

[4]

https://www.somda.nl/forum/22977/Opvallende+dingen+2+oktober/

{

Overzicht van motorloctypes op normaalspoor

Terug/verder naar

Nieuw Home Inhoud